Beschrijving
In welke wereld leven we? In welke wereld willen we leven? En draagt ons onderwijs daar vandaag al aan bij? Deze existentiële vragen vormen het vertrekpunt van deze sessie. Onderwijs is immers meer dan het overdragen van kennis en vaardigheden. School is een oefenplaats om te leren samenleven doordat verschillen zichtbaar worden en kinderen en jongeren ervaren wat het betekent om jezelf te zijn en erbij te horen. Dat is en blijft de opdracht van de leraar: leren verantwoordelijkheid te dragen voor de ik én de wij, tegelijkertijd.
Vanuit het gedachtegoed van filosofe Hannah Arendt beschouwen we de school als een tussenruimte: de ruimte tussen het gezin en de publieke wereld. In die tussenruimte worden kinderen en jongeren begeleid in het kennismaken met de wereld zoals die is, én worden ze voorbereid om eraan bij te dragen en haar waar nodig te veranderen. De school heeft daarmee niet alleen een onderwijskundige, maar ook een pedagogische opdracht.
We gaan in deze praktische en interactieve workshop van Arendt naar het onderwijs van 2035, want inclusief onderwijs is geen losse ambitie of praktische maatregel, het is het waartoe van ons onderwijs. Je wordt uitgenodigd om je eigen school- en klaspraktijk tegen het licht te houden. We onderzoeken onder meer: welke wereld wordt dagelijks binnengebracht? Voelt iedereen zich werkelijk onderdeel van de schoolgemeenschap en de groep? Hoe zichtbaar is inclusie in onze schoolcultuur en in ons handelen? Waar vraagt onze praktijk om meer tactvol handelen? Welke keuzes hebben we te maken, keuzes die bijdragen aan de wereld waarin wij willen leven?
De workshop biedt ruimte voor inspiratie, maar ook voor ongemak. We zoeken door middel van kritische reflectie naar hoe tactvol de schoolcultuur of het groepsklimaat nu is. Je wordt niet alleen uitgedaagd om anders te kijken, maar vooral om te onderzoeken wat een andere manier van kijken vraagt en welke bijdrage dit levert aan het eigen én collectieve handelen. Want inclusief onderwijs ontstaat niet uitsluitend door beleidsdocumenten of ondersteuningsstructuren. Het krijgt pas vorm in dagelijkse ontmoetingen, in taal, in verwachtingen, in de beslissingen die worden genomen en dus: relaties!
De kern: pedagogisch afstemmen en met tact handelen. Tactvol handelen betekent dat een conciërge, leraar of schoolleider kan aanvoelen wat een situatie, kind, jongere, groep of team op dat moment nodig heeft. Daar zorgvuldig en verantwoord naar handelen, verstevigt de tussenruimte. Het gaat verder dan regels toepassen of methodisch reageren. Het vraagt om nabijheid, aandacht, professionele moed en het vermogen om steeds opnieuw af te wegen wat bijdraagt aan de ontwikkeling en het welzijn van ieder kind, iedere jongere en ieder teamlid.
Aan het einde van de bijdrage staat één inzicht centraal: een goede leraar ben je samen.
“Goed onderwijs is nooit alleen het resultaat van de individuele inzet van één leraar. Het ontstaat in samenwerking met collega’s, de kinderen en jongeren, ouders en de bredere gemeenschap rondom de school. Juist in de huidige tijd dragen we verantwoordelijkheid voor de school als pedagogische tussenruimte! De school als een plek waar kinderen en jongeren niet alleen leren voor de wereld, maar juist ook leren hoe zij die wereld mede kunnen vormgeven.”